IMGW ostrzega przed falą gorąca. Jak bezpiecznie przetrwać temperatury powyżej 30°C

Termometr dopiero zaczyna się rozpędzać, a ryzyko dla zdrowia rośnie szybciej, niż wielu z nas się wydaje. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wydał alerty drugiego stopnia związane z nadchodzącą falą upałów. Wysokie temperatury prognozowane są również w naszym mieście, a to oznacza realne zagrożenie odwodnieniem i przegrzaniem organizmu.

W czasie upałów łatwo przeoczyć pierwsze sygnały ostrzegawcze, zwłaszcza gdy jesteśmy w pracy, w drodze albo na urlopie. Tymczasem przegrzanie może prowadzić do udaru słonecznego lub udaru cieplnego - stanów, które zagrażają zdrowiu, a w skrajnych przypadkach także życiu.

Udar cieplny: objawy, których nie wolno bagatelizować

Eksperci przypominają, że niepokojące objawy mogą pojawić się nagle. Do najczęściej opisywanych należą m.in. silne zmęczenie, bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, a także wyraźny wzrost temperatury ciała, który może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. U części osób występuje też przyspieszone bicie serca oraz szybszy oddech.

Wysoka temperatura oddziałuje również na układ nerwowy. Może powodować ospałość, rozdrażnienie i spadek koncentracji, co przekłada się na większe ryzyko błędów - szczególnie podczas prowadzenia samochodu.

„Jeśli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, zadzwoń pod numer alarmowy (tel. 112). Jeśli to możliwe przenieś się w chłodne miejsce.”

zalecenia służb alarmowych

Warto pamiętać także o osobach przyjmujących leki. W czasie upału organizm szybciej traci wodę, a to może wpływać na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową. Zalecany jest stały kontakt z lekarzem, by sprawdzić, jak stosowane preparaty zachowują się w takich warunkach.

Kto jest najbardziej narażony? Dzieci, seniorzy i… zwierzęta

Upał bywa szczególnie groźny dla osób starszych i najmłodszych. Seniorzy częściej przyjmują większe ilości leków, a przy odwodnieniu ich stężenie w organizmie może rosnąć - nawet do poziomu zagrażającego życiu. Dlatego powinni uważnie obserwować samopoczucie i ściśle trzymać się zaleceń na czas fali gorąca.

Dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu. Jeśli wyjście jest konieczne, należy zadbać o jasną, przewiewną odzież oraz nakrycie głowy - najlepiej czapkę z daszkiem. Warto też osłaniać wózek parasolką, nawet jeśli stoi w cieniu. Napoje powinny być letnie (nie zimne) - sprawdzą się m.in. herbatki ziołowe i/lub owocowe, woda mineralna lub sok. Pomocna bywa także kąpiel w letniej (nie zimnej!) wodzie.

Nie można zapominać o zwierzętach. Upał potrafi doprowadzić do przegrzania także u nich, a niektóre zwierzęta stałocieplne nie mają gruczołów potowych. Psy regulują temperaturę m.in. poprzez odparowywanie śliny z jęzora podczas dyszenia, dlatego pozostawienie psa w samochodzie na słońcu może skończyć się tragedią.

„Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura w nagrzanym samochodzie może przekraczać nawet do 50 - 60 °C.”

komunikat profilaktyczny

Dom, praca, droga: praktyczne zasady na najgorętsze godziny

Upał to nie tylko dyskomfort - to warunki, które wymagają zmiany codziennych nawyków. W mieszkaniu najlepiej ograniczyć napływ gorącego powietrza: w ciągu dnia zamknąć okna i zasłonić żaluzje, szczególnie po stronie nasłonecznionej. Wietrzenie warto zaplanować na wczesny ranek i noc, gdy temperatura jest niższa, o ile pozwalają na to warunki bezpieczeństwa.

Warto też uważać na gwałtowne przechodzenie między skrajnymi temperaturami. Osoby pracujące w klimatyzowanych pomieszczeniach nie powinny natychmiast wychodzić na pełny upał - taka zmiana może skończyć się szokiem termicznym, zwłaszcza u seniorów i najmłodszych.

• Noś lekką, przewiewną odzież z naturalnych tkanin w jasnych kolorach.
• Ogranicz opalanie: nie przebywaj na słońcu dłużej niż maksymalnie 2 godz. dziennie i stosuj kremy ochronne.
• Unikaj forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia - grożą odwodnienie, skurcze i udar cieplny.
• W podróży samochodem rób częstsze przerwy i odpoczywaj w cieniu, bo gorąco obniża koncentrację.

Osobna zasada dotyczy wypoczynku nad wodą. Po opalaniu nie wolno wskakiwać gwałtownie do jeziora czy basenu. Najpierw należy schłodzić ciało wodą, do której wchodzimy (twarz, klatkę piersiową), a dopiero później zanurzać się powoli.

Nawodnienie i jedzenie: co pomaga, a co szkodzi

Podstawą jest nawadnianie - najlepiej wodą niegazowaną. W upalne dni zalecane są lekkie posiłki oparte na owocach i warzywach, które dostarczają witamin i składników mineralnych. Tłuste, smażone i wysokokaloryczne dania dodatkowo obciążają organizm już zmęczony temperaturą.

Wysokie temperatury sprzyjają również namnażaniu bakterii salmonelli. Z tego powodu lepiej unikać potraw z surowych jajek oraz częściej i dokładniej myć ręce. Niewskazany jest także alkohol, ponieważ sprzyja odwodnieniu.

Filtry SPF i godziny największego ryzyka. Co warto zapamiętać?

Za upał uznaje się sytuację, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. Wbrew popularnemu przekonaniu, najwyższe temperatury w ciągu dnia występują między 15 a 18, natomiast największe promieniowanie UV notuje się w godzinach 12.00-13.00. To ważna wskazówka dla osób planujących spacer, zakupy czy wypoczynek na świeżym powietrzu.

Podczas opalania należy stosować kremy z filtrem SPF (sun protection factor), pamiętając, że nie dają one pełnej ochrony - zmniejszają przede wszystkim ryzyko poparzeń. Kosmetyk trzeba nałożyć przed wyjściem na słońce, a potem ponawiać aplikację, gdy się spocimy, po pływaniu i po wytarciu skóry ręcznikiem. Zalecana ilość to obrazowo około 6 łyżeczek na ciało dorosłego człowieka.

Fala upałów, przed którą ostrzega IMGW, to moment, gdy warto zwolnić tempo i zadbać o siebie oraz bliskich. Jeśli pojawiają się niepokojące objawy, nie zwlekaj z wezwaniem pomocy - tel. 112. Szybka reakcja i przeniesienie się w chłodne miejsce mogą mieć kluczowe znaczenie.