84. rocznica likwidacji getta w Gorlicach. Nowa wystawa w Pawilonie Historii Miasta

W najbliższą sobotę, 19 sierpnia, Gorlice uczczą 84. rocznicę likwidacji tutejszego getta. To dzień, w którym przypominamy o dramatycznych wydarzeniach z sierpnia 1942 roku, gdy niemiecki okupant wymordował i wywiózł do obozu zagłady większość żydowskich mieszkańców naszego miasta. Z tej okazji zaplanowano zarówno uroczysty Apel Pamięci, jak i otwarcie nowej wystawy poświęconej deportacjom do Bełżca.

Apel Pamięci pod pomnikiem na ul. Krzywej

Główne uroczystości odbędą się w samo południe – o godz. 12:00 pod pomnikiem przy skrzyżowaniu ulic Krzywej i Strażackiej. To właśnie tam, w miejscu, które dla wielu gorliczan jest symbolem tamtych tragicznych dni, przedstawiciele władz miasta, organizacji społecznych oraz mieszkańcy oddadzą hołd ofiarom.

Organizatorami wydarzenia są Urząd Miejski w Gorlicach oraz Stowarzyszenie Sądecki Sztetl, które od lat zajmuje się dokumentowaniem i upamiętnianiem historii żydowskich społeczności regionu. Apel Pamięci będzie okazją do wspólnej refleksji nad losem tysięcy ludzi, którzy stracili życie w getcie i podczas jego likwidacji.

Nowa wystawa o deportacjach do Bełżca

Po części oficjalnej organizatorzy zapraszają do Pawilonu Historii Miasta, gdzie otwarta zostanie nowa wystawa poświęcona deportacjom do obozu w Bełżcu. Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do końca sierpnia, więc warto zarezerwować sobie czas, aby ją zobaczyć.

Na wystawie złożą się plansze edukacyjne, relacje świadków, dokumenty oraz fotografie. Współorganizatorami przedsięwzięcia są Sądecki Sztetl oraz Muzeum i Miejsca Pamięci w Bełżcu. Dzięki tej współpracy udało się przygotować materiał, który w przystępny i poruszający sposób opowiada o jednym z najmroczniejszych rozdziałów historii Gorlic.

Getto w Gorlicach – historia i likwidacja

Getto w Gorlicach zostało utworzone w połowie października 1941 roku. Przebywało w nim około 3500 miejscowych Żydów, do których dołączyli przesiedleńcy z innych miejscowości. Warunki życia były skrajnie trudne, a mieszkańcy getta żyli w ciągłym strachu przed deportacjami i egzekucjami.

Likwidacja getta nastąpiła w sierpniu 1942 roku. W dniach 14–19 sierpnia 1942 Niemcy przeprowadzili masowe egzekucje, w których zginęło około 900 osób. Ofiary mordowano w dwóch miejscach: w lesie zwanym Buciarnią oraz w lesie Garbacz. Pozostałych mieszkańców getta wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu – transport najprawdopodobniej odszedł 20 sierpnia 1942 roku.

Przedwojenne Gorlice – miasto trzech kultur

Warto pamiętać, że przed II wojną światową Gorlice były miastem, w którym obok siebie żyli Pogórzanie, Łemkowie oraz Żydzi. Ta wielokulturowość stanowiła o charakterze miasta, a społeczność żydowska była jego ważną częścią. Wojna brutalnie przerwała to współistnienie.

Po wybuchu wojny, gdy Niemcy wkroczyli do Gorlic 7 września 1939 roku, część Żydów zdecydowała się na ucieczkę na wschód. Po 17 września, kiedy tereny te zajęli Sowieci, kilkaset osób zostało zesłanych do łagrów. Szacuje się, że na Syberii wojnę przeżyło około 100 gorlickich Żydów. To tylko nieliczni z tych, którzy ocaleli z zagłady.

Dlaczego to ważne dla nas dzisiaj?

Historia likwidacji getta to nie tylko sucha data w kalendarzu. To opowieść o konkretnych ludziach, rodzinach i sąsiadach, którzy mieszkali wśród nas. Przypominanie o tych wydarzeniach to nasz obowiązek – zarówno wobec ofiar, jak i wobec przyszłych pokoleń. Wystawa w Pawilonie Historii Miasta to szansa, by lepiej zrozumieć, jak wyglądało życie w przedwojennych Gorlicach i jak wielką stratą była zagłada społeczności żydowskiej.

Udział w uroczystościach i zwiedzenie wystawy to także wyraz szacunku dla pamięci o tych, którzy zginęli. Warto skorzystać z tej możliwości, zwłaszcza że ekspozycja będzie dostępna tylko do końca sierpnia.

Co dalej?

Organizatorzy zachęcają wszystkich mieszkańców do udziału w sobotnich uroczystościach. Apel Pamięci o godz. 12:00 pod pomnikiem na ul. Krzywej będzie okazją do wspólnej modlitwy i refleksji. Następnie warto udać się do Pawilonu Historii Miasta, aby obejrzeć wystawę i poznać szczegóły deportacji do Bełżca.

To ważne, abyśmy jako społeczność Gorlic pamiętali o naszej historii – także tej najtrudniejszej. Tylko w ten sposób możemy budować przyszłość opartą na wzajemnym szacunku i zrozumieniu.